Hollandgänger Arbeidsmigratie tussen Duitsland en Nederland

vanaf 3 augustus tot 15 december 2019

Hollandgänger

Arbeidsmigratie tussen Duitsland en Nederland

Migratie is een van de actuele thema's van onze tijd.

De regio Emsland in Duitsland en Friesland waren vroeger herkomstgebied respectievelijk streek van bestemming van talrijke arbeidsmigranten, met alle daarmee gepaard gaande kansen en problemen.

Hollandgänger: Hannekemaaiers en (Lapke)poepen werden ze genoemd.

De eersten werkten onder meer in de landbouw en de turfwinning.

De anderen handelden in linnenwaren.

Veel families in het Emsland en Friesland zijn nazaten van deze arbeidsmigranten.
Vanaf de Gouden Eeuw tot aan de Eerste Wereldoorlog kwamen elk voorjaar duizenden seizoenarbeiders vanuit Duitsland naar Nederland om de boeren te helpen bij de hooioogst.

Ze werden hannekemaaiers, mieren of poepen genoemd. Individueel of in groepjes boden ze zich aan.

Friese boeren hadden gemiddeld twee tot vier hannekemaaiers aan het werk.

Sommigen kwamen jaar na jaar terug bij dezelfde boer.
Anderen specialiseerden zich in de verkoop van linnen. Deze 'lapkepoepen' vormden de basis van talloze winkels en bedrijven die nu nog steeds in Nederland aanwezig zijn zoals C&A, V&D, Schweichmann, Voss, Sinke, Lampe en Hanewacker.
Na 1870 kwam er een langzaam aan een einde aan deze vorm van gastarbeid.

Dat kwam onder meer door de Duitse industrialisatie en economische groei, de Duits-Franse oorlog (1870/1871) én de introductie van landbouwmachines in ons land.
Documenten en aandenkens in deze expositie vertellen het verhaal en de achtergronden van de arbeiders van toen.
Vandaag de dag zijn er weer veel rondtrekkende arbeiders. Ze komen vooral uit Oost-Europa, maar ook uit Afrika en Azië.
Deze expositie is een samenwerking gemaakt met het Emslandmuseum in Lingen

Lezingen en activiteiten

Tijdens de expositieperiode zijn er vier lezingen. Tresoar komt elke keer langs met haar 'reisbureau' om bezoekers te helpen bij het zoeken naar hun 'Hannekemaaier roots'.


Met HCL is een wandelroute gemaakt langs 19 lapkepoepenwinkels in Leeuwarden. Deze route is vanaf augustus verkrijgbaar bij HCL en het Museum.

Samen met bierbrouwerij Tsjerkebier in Easterwierrum, de Stichting Hannekemaaierpad en de firma Adema Events te Leeuwarden komt er deze herfst een speciaal Leeuwarder bier op de markt dat van oorsprong vroeger in Leeuwarden werd gebrouwen en erg populair was bij de textielhandelaren. De presentatie daarvan is op zondag 22 september.

Het Fries Filmarchief heeft filmfragmenten van een hannekemaaierfilm beschikbaar gesteld.

Verder presenteert de Stichting Hannekemaaierpaden hun nieuwe boekje over het traject van Groningen naar Leeuwarden. Het Hannekemaaierspad is een netwerk van lange afstandswandelroutes, gebaseerd op de tochten van de Duitse trekarbeiders (o.a. grasmaaiers). Bij hun wandelroutes staan cultuur, natuur en geschiedenis centraal. Met het Hannekemaaierspad beleeft de wandelaar de trektocht zoals de Duitse trekarbeiders deze maakten. De route gaat door oude dorpen en verrassende landschappen

De lezingen (aanvang elke keer 15:00 uur)

22 september: lezing 'Bier en Brood'
6 oktober: lezing 'Linnenhandel en Lapkepoepen'
27 oktober: livemuzyk en liedjes van Hollandgänger
3 november: lezing 'Hannekemaaiers: werken in het hooi en de turf'

opgave lezingen via

 

lezing over voedsel: 'Bier en Brood'.

zondag 22 sept a.s.


Vanaf 3 augustus t/m 15 december

organiseert het Fries Landbouwmuseum

de expositie: Hollandgänger.



In het kader daarvan zijn er deze herfst 4 lezingen en een busdagtocht naar Mettingen.


We starten op zondag 22 sept a.s.

met een lezing over voedsel: 'Bier en Brood'.


Op 22 september geeft George van der Peet in het Fries Landbouw Museum een lezing over 'bier en brood'. De lezing is één van de vier activiteiten die het Fries Landbouw Museum met medewerking van Tresoar organiseert bij de expositie 'Hollandgänger' over de Hannekemaaiers en (Lapke)poepen. De eersten werkten onder meer in de landbouw en de turfwinning. De (Lapke)poepen handelden in linnenwaren.
De lezing gaat over de culturele uitwisseling van brood en bier tussen Duitsland en Noord-Nederland, waarbij ingegaan wordt op de overeenkomsten en de verschillen.
Naast de handel werd er plaatselijk bier gebrouwen. Hoe dat destijds verliep en welke grondstoffen er voorhanden waren, komt aan bod.
Bier
Verder is er deze middag de presentatie van een speciaal voor deze expositie gemaakt bier dat in samenwerking met een nieuwe Leeuwarder Horeca-gelegenheid aan het Zaailand en Brouwerij Tsjerkebier uit Easterwierrum gemaakt is. Dit bier is gebaseerd op het historische Leeuwarder 'Wip-bier', dat vroeger met water uit de stadsgrachten werd gemaakt uit boekweit, gerstemout en haver.
Tenslotte is er aandacht voor de productie van brood uit voorgaande eeuwen. Een bijzonder Middeleeuws brood kan door de bezoekers worden geproefd. E.e.a. in samenwerking met bakker Jager uit Grijpskerk.

George van der Peet werkt bij de Stichting Hannekemaaierspad, die is opgericht om cultuurhistorisch waardevolle paden te bewaren.

Op deze middag is het Historisch Reisbureau van Tresoar (vanaf 13.00 uur) aanwezig in het museum. Bezoekers kunnen bij Tresoarmedewerkers terecht voor genealogische vragen zoals: Hoe zet ik een stamboom op of hoe kom ik erachter of ik Duitse voorouders heb?
Het Historisch Reisbureau van Tresoar werkt mee aan dit project omdat veel families in het Duitse Emsland en in de provincie Fryslân nazaten zijn van de arbeidsmigranten.



De aanvang van de lezing is om 15:00 uur. De entree is € 10.00 pp. incl. 2 consumpties. Heeft u een museumkaart of bent u vriend van het museum? Dan zijn de kosten € 4,00 pp.

VOL = VOL wilt u zeker zijn van een plek, koop dan hieronder -via de knop- uw entreebewijs: u betaalt via Ideal.
Kies voor de optie Museumkaart / Vriend wanneer u die wilt gebruiken. Nb vergeet uw kaart niet!