Expositie 'Een selectie uit de collectie'

Van 3 juli tot 1 november.


Fries Landbouwmuseum toont

topstukken

Nationaal Veeteelt Museum


'Een selectie uit de collectie'


Vanaf 3 juli a.s. is de expositie 'Een selectie uit de collectie' te bezichtigen. In deze expositie die tot 1 november te bekijken is, zijn de fraaiste topstukken te zien uit het vorig jaar gesloten Nationaal Veeteelt Museum (NVM). Dit museum is sinds dit voorjaar onderdeel van het Fries Landbouwmuseum. Topstukken zijn onder meer de kop van de stier Sunny Boy en schilderijen van de Haagse School schilder Jan de Haas.



Het NVM moest in 2019 noodgedwongen sluiten. Het was gevestigd in het voormalige Ki-station van de Vereniging voor Kunstmatige Inseminatie bij Rundvee 'Land van Cuijk' in het Brabantse Beers. In het laboratorium van dit Ki-station werd al in een vroeg stadium embryotransplantatie toegepast. Sinds 1998 was het station alleen nog in gebruik voor de stalling en spermawinning van hoogwaardig fokmateriaal van CRV (Coöperatie Rundvee Verbetering), zodat er ruimte ontstond voor een historische presentaties. Nadat het gebouw verkocht werd moest het museum sluiten en sloot het zich aan bij het Fries Landbouwmuseum, dat daarmee op dit gebied landelijk toonaangevend is geworden.



De Haas
Enkele van de topstukken die getoond worden, zijn de schilderijen van Jan de Haas. Kunstschilder Johannes Hubertus Leonardus 'Jan' de Haas (1832- 1908) wordt gerekend tot de eerste generatie schilders van de Haagse School. De Haas groeide op in Amsterdam en studeerde daar aan de Rijksakademie van beeldende kunsten onder Pieter van Os. Hij maakte vooral naam met veestukken, meestal met koeien. Ook stoffeerde hij regelmatig schilderijen van bevriende schilders als Willem Roelofs en Paul Gabriël met vee.



Sunny Boy
Een ander topstuk is de geprepareerde kop van de fokstier Sunny Boy. Hij was in de jaren 1980 de trots van agrarisch Nederland en wereldtopper. Toen de 'bolle' de grens van 1,2 miljoen doses sperma passeerde - een record dat tot dat moment op naam stond van een Amerikaanse stier - haalde hij zelfs omroep CNN. Het Amerikaanse televisiestation vond de prestaties van Sunny Boy bijzonder genoeg om er een item van te maken voor de dagelijkse nieuwsuitzending, die in 130 landen werd uitgezonden. Later zou hij de 2 miljoen dosissen passeren. Zijn dood haalde het vermaarde tijdschrift 'Time'. Sunny Boy werd geboren, in de hoog aangeschreven 'Pietjes-stal' van fokker Minne Blanksma in Schalsum en is nu weer terug in Friesland.
Verder zijn een tal merkwaardige objecten te zien zoals een bevruchtingsapparaat voor kalkoenen en een antistresstestapparaat om gestreste biggen te kalmeren.

De expositie loopt van 3 juli - 1 november 2021



Kijk op onze website voor openingstijden, aanmelden bezoek en de route: www.frieslandbouwmuseum.nl

 

Expositie Amerikaanse boerderijen

Vanaf 8 Sept 2021


Vanaf 8 september organiseren de Boerderijenstichting Fryslân en het Fries Landbouwmuseum de expositie 'Amerikaanse boerderijen in Fryslân'. De tentoonstelling in het Landbouwmuseum is tot 1 december te zien. De uitstalling geeft een beeld van een bijzonder type 'pleats' waarvan er maar zestien zijn gebouwd en die qua inrichting van stallen en schuren afwijken van gangbare types. Ze staan bijna allemaal in Friesland.
In oktober dit jaar verschijnt het boek Amerikaanse boerderijen in Fryslân geschreven door de onderzoekers en samenstellers van de expositie Hans de Haan en Jacob van der Vaart.


De meeste mensen denken bij Friese boerderijen aan de drie traditionele modellen: de kop-hals-romp-, de kop-romp- en de stelpboerderijen. Veel minder bekend zijn de nieuwe types boerderijen, zoals de Amerikaanse modellen, die aan de buitenkant maar ook binnen er heel anders uitzien. Tussen 1923 en 1937 zijn in Fryslân zestien Amerikaanse boerderijen gebouwd.
In de eerste helft van de twintigste eeuw streefden steeds meer vooruitstrevende boeren en landeigenaren naar vernieuwing en modernisering van hun agrarische bedrijven en bedrijfsgebouwen. Voor de boerderijbouw had dat ook gevolgen, er kwamen nieuwe types op zoals de gelede boerderij en het Amerikaanse type.

In 1923 wordt aan de Scharren bij Scharsterbrug het eerste exemplaar van een Amerikaanse boerderij gebouwd. Bij het Amerikaanse type gaat het om de verbetering van de hygiëne, het welzijn van het vee, een goed stalklimaat, de bestrijding van tuberculose, brandveiligheid en een efficiëntere bedrijfsvoering. Bij dit model worden technische vernieuwingen ingevoerd die op dat gebied in Amerika al voorhanden zijn.
Hierbij speelt Lammert Simons Brouwers, een boerenzoon uit Minnertsga, een hoofdrol. In 1919, na een verblijf van acht jaar in Amerika, keert hij terug naar de boerderij van zijn ouders. Hij wordt agent voor het Amerikaanse bedrijf Louden uit Fairfield in de staat Iowa en importeert nieuwe materialen voor de stalinrichting zoals koebeugels en (drink)watersystemen met drinkbakjes. Ook hijsinstallaties voor het in de schuur brengen van hooi en graan zoals takels, hooinetten, katrollen en windassenlaat hij uit Amerika komen. Voor deze nieuwe technieken is veel belangstelling, eerst in Noord Nederland maar al snel daarna ook in de rest van Nederland. Later volgen er meer van deze boerderijen die overigens allemaal verschillen in bouw en inrichting.
De onderzoekers onderscheiden drie modellen waarvan er twee te herkennen zijn aan de hooihijsinstallatie tegen een rechte achtergevel met hijsluik en overstekend afdakje. Het derde model heeft een schuur die dwars achter de woning is gebouwd.
Met beelden, foto's en objecten geeft de expositie een mooi beeld van een vroege vorm van innovatie in de Friese boerderijontwikkeling.

De expositie loopt van 8 september - 1 december 2021